Choć fotowoltaika zdominowała dyskusję o energii odnawialnej, kolektory słoneczne – czyli systemy do podgrzewania wody użytkowej przy wykorzystaniu energii słonecznej – nadal odgrywają ważną rolę w europejskiej transformacji energetycznej. Dzięki prostocie działania, wysokiej efektywności i ekologiczności, kolektory cieszą się dużą popularnością w wielu krajach Unii Europejskiej. Jak wygląda ich sytuacja dziś i jaka przyszłość czeka tę technologię?

Czym są kolektory słoneczne?

Kolektory słoneczne, zwane również solarami cieplnymi, to urządzenia, które pochłaniają promieniowanie słoneczne i zamieniają je na energię cieplną. W przeciwieństwie do paneli fotowoltaicznych, które produkują prąd, kolektory służą głównie do:

• podgrzewania ciepłej wody użytkowej (CWU),
• wspomagania centralnego ogrzewania (CO),
• ogrzewania basenów.

Najczęściej stosowane są kolektory płaskie oraz próżniowe (rurkowe).

Liderzy rynku – kto stawia na kolektory słoneczne?

W Europie największe zastosowanie kolektorów słonecznych notuje się w krajach takich jak:

• Niemcy – od lat lider pod względem zainstalowanej powierzchni kolektorów. Technologie solarne są tam wspierane przez dotacje rządowe i standardy budowlane.
• Austria – kraj z bardzo dobrze rozwiniętym rynkiem solarnym, gdzie kolektory często wspierają ogrzewanie budynków jednorodzinnych.
• Grecja – idealne warunki klimatyczne sprawiają, że wiele domów i hoteli korzysta z kolektorów jako głównego źródła CWU.
• Hiszpania i Włochy – choć potencjał słoneczny jest ogromny, rozwój zależy głównie od polityki lokalnej i systemów wsparcia.

Dlaczego kolektory słoneczne wciąż mają sens?

Wysoka sprawność

Kolektory przetwarzają nawet 60–80% energii słonecznej na ciepło – to więcej niż wydajność paneli PV w kontekście prądu.

Oszczędność energii

W gospodarstwach domowych mogą pokrywać 60–70% zapotrzebowania na ciepłą wodę rocznie, zmniejszając zużycie gazu, węgla czy prądu.

Niska emisja CO₂

To rozwiązanie całkowicie bezemisyjne w fazie użytkowania.

Wyzwania dla rynku kolektorów

Konkurencja ze strony fotowoltaiki

Rosnąca popularność instalacji PV zasilających pompy ciepła ogranicza zainteresowanie kolektorami. Dla wielu inwestorów bardziej opłacalna wydaje się inwestycja w panele i elektryczne źródła ciepła.

Brak jednolitego systemu wsparcia

W wielu krajach Unii brakuje konsekwentnych i atrakcyjnych programów dotacyjnych dedykowanych dla kolektorów słonecznych.

Trudniejsza modernizacja

W przeciwieństwie do fotowoltaiki, montaż kolektorów często wymaga integracji z istniejącym systemem grzewczym, co może oznaczać większe koszty.

Eksperci wskazują, że technologia solarna termiczna nadal będzie odgrywać rolę w budynkach energooszczędnych i pasywnych. W połączeniu z magazynami ciepła oraz systemami hybrydowymi (np. solary + pompa ciepła), kolektory mogą stanowić ważny element dekarbonizacji sektora grzewczego – zwłaszcza w rejonach o dużym nasłonecznieniu.

Kolektory słoneczne w Europie nie znikają z rynku – choć nieco przyćmione przez fotowoltaikę, wciąż pozostają efektywnym i ekologicznym rozwiązaniem do produkcji ciepłej wody i ogrzewania. Ich przyszłość zależy w dużej mierze od wsparcia politycznego, świadomości inwestorów oraz integracji z nowoczesnymi systemami energetycznymi. Dla wielu gospodarstw domowych mogą być jednym z filarów niezależności energetycznej i niższych rachunków.